İzmir’de yaşayan yüksek lisans öğrencisi Şule Baş tez çalışması için sosyal paylaşım sitesi Instagram’ı inceledi. Türkiye’nin özçekim haritasını çıkaran Baş, cinsiyete göre paylaşımları inceledi. Araştırma sonuçlarına göre erkekler tarafından paylaşılan özçekimlerin daha çok olduğu illere bakıldığında ilk sırada Bayburt'un, kadınlar tarafından paylaşılan özçekimlerin daha yüksek olduğu illere bakıldığında ise ilk sırada Kocaeli'nin yer aldığı görüldü. Balıkesir'de ise kadın ve erkek özçekim sayısının eşit olduğu bulgulara yansıdı.

Araştırma kapsamında 81 ilde, her ilden 25’er özçekim incelenirken, toplamda 2 bin 25 özçekim incelendi. Araştırma sonuçlarına göre illerin 54’ünde erkeklerin daha çok özçekim paylaştığı görülürken, kadınların özçekimde başı çektiği il sayısı 26'da kaldı. Erkekler tarafından paylaşılan özçekimlerin daha çok olduğu illere bakıldığında ilk sırada Bayburt'un, kadınlar tarafından paylaşılan özçekimlerin daha yüksek olduğu illere bakıldığında ise ilk sırada Kocaeli'nin yer aldığı görüldü. Balıkesir'de ise kadın ve erkek özçekim sayısının eşit olduğu bulgulara yansıdı.

ÖZÇEKİM KÜLTÜRÜ

Tez çalışmasının danışmanlığını yürüten Yaşar Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özlem Aşman Alikılıç, "Bu tez çalışması için gündelik hayatımızın bir parçası haline gelen özçekimlerin bireylerin yaşamında, toplumları yorumlamada ne kadar önemli bir araç haline geldiği görüşünden yola çıkıldı. Bu kapsamda kadın ve erkeğin toplumdaki rolleri çerçevesinde özçekim kültürünü incelendi. Şule ile birlikte yaptığımız araştırmanın sonuçlarına baktığımızda, Türkiye'de özçekim kültürünün kadın ve erkeğin toplumdaki rollerine işaret eden kalıp yargılarına uygun olarak şekillendiğini gördük. Bu durum özçekim kültüründe de devam etmekte" diye konuştu.

81 İLDEN 25'ER ÖZÇEKİM İNCELENDİ

Araştırmada, Instagram'da arama kısmında yer alan yerler sekmesinden her il ayrı ayrı lokasyon bazlı incelenerek özçekim olanlar örnekleme dahil edildi. İnceleme, Ocak ve Mart 2019 tarihleri arasında ve herkese açık olan hesaplar üzerinden gerçekleştirildi. Her ilden 25 özçekim fotoğraf seçildi. Toplamda da 81 ilden 2 bin 25 özçekim fotoğraf, paylaşımın kadın veya erkek tarafından mı yoksa ortak hesaptan mı yapıldığına bakılarak incelendi.

Tez ve araştırma hakkında bilgi veren Şule Baş, "Kadınlar ve erkeklerin özçekim kullanımı ile ilgili detaylı inceleme yaparak çekildiği mekânın özel veya kamusal alan olup olmadığına baktık. Özel alansa evin neresi, kamusal alansa neresi olduğuna, paylaşan kişinin yüzünün, bedeninin görünüp görünmediğine, aksesuar kullanıp kullanmadığına, fotoğrafta kişinin yalnız mı yoksa daha fazla kişi ile birlikte mi oluşundan gece mi gündüz mü çekildiğine kadar birçok sorgulama yaptık" diyerek araştırmada birçok sorunun cevabının arandığını ifade etti.

ERKEKLER DAHA FAZLA ÖZÇEKİM PAYLAŞIYOR

- Paylaşıldığı hesabın hangi cinsiyete ait olduğuna bakıldığında; erkeklerin daha fazla özçekim yapıp paylaştığı, erkeklere ait hesaplardan paylaşılan özçekim oranının genelin yarısından fazla olduğu tespit edildi. Toplam sayıya bakıldığında, bin 173 fotoğrafın erkekler, 816 özçekimin kadınlar, 36 fotoğrafın da ortak hesaplar tarafından paylaşıldığı görüldü.

ERKEKLER EN ÇOK BAYBURT'TA, KADINLAR KOCAELİ'NDEN PAYLAŞMIŞ

- Araştırmayla ortaya çıkan 'Cinsiyete göre Türkiye özçekim haritası'nda illerin dağılımına bakınca 81 ilden sadece 26'sında kadınlar tarafından daha fazla özçekim paylaşıldığı, 54 ilde ise erkeklerin paylaşım sayılarının daha fazla olduğu tespit edildi. Erkekler tarafından paylaşılan özçekimlerin daha çok olduğu illere bakıldığında ilk sırada Bayburt'un, kadınlar tarafından paylaşılan özçekimlerin daha yüksek olduğu illerde ilk sırada Kocaeli'nin yer aldığı görüldü. Balıkesir'de ise kadın ve erkek özçekim sayısının eşit olduğu görüldü.

- Bölgelere göre cinsiyetin dağılımına bakınca; Doğu Anadolu, Ege, Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde erkek özçekim sayısının daha fazla olduğu belirlenirken kadın özçekim sayısının fazla olduğu bölgelerse Akdeniz ve Marmara oldu.

- Cinsiyet ve özçekim fotoğrafın türünün dağılımına bakınca yüz ve büst fotoğraflarında erkeklerin önde olduğu, sadece yüzden oluşan özçekimlerde erkeklerin 415, kadınların ise 215, büstten oluşan özçekimlerde erkeklerin 619, kadınlarınsa 405 özçekim paylaştığı görüldü. Tam beden özçekimlerde ise 196 fotoğrafla kadın sayısı daha fazla olarak ortaya çıktı.

- Özçekimin çekildiği mekânın türüne bakınca; kamusal ve özel alanda yapılan paylaşımlardaki kadın ve erkek oranlarındaki farklılık dikkat çekici oldu.

- Erkeklerin, işyeri, spor salonu, taşıtlar gibi kamusal alanda daha fazla paylaşım yaptıkları görüldü. Kamusal alanda paylaşılan fotoğraflarda, erkekler ve kadınlar arasında önemli fark dikkat çekti.

- Özel alanda çekilip paylaşılan toplam 517 fotoğrafta kadınların daha fazla oranda olduğu belirlendi. Özel alanlarda yapılan paylaşım oranlarında ise mutfaktaki özçekimlerin kadınlarda daha çokken, erkeklerde çok az olması dikkat çekti.

- Özçekimde bulunan kişi sayısının dağılımına bakıldığında; tek kişinin olduğu fotoğraflarda kadın ve erkek özçekim sayılarının birbirine yakın olduğu görülürken iki ya da daha fazla kişi bulunan özçekimlerdeki dağılımda erkek sayısının fazla olduğu görüldü.

- Fotoğrafların çekildiği zamana bakınca; her iki cinsiyetin de daha çok gündüz özçekim yapmayı tercih ettikleri görüldü. (DHA)