Aydın’ın Efeler ilçesinde kurulan Fatih Kapalı Pazar Yeri’nde tezgahlar mevsim ürünleri ve kışlık hazırlık malzemeleriyle dolarken, vatandaş ve pazarcı esnafı fiyatları değerlendirdi. Bazı vatandaşlar fiyatları uygun bulurken, bazıları pazar alışverişinin aile bütçesini zorladığını söyledi. Pazarcı esnafı ise ürünlerde bolluk olmasına rağmen alışveriş hareketliliğinin düşük olduğunu belirterek, özellikle mazot ve diğer maliyetlerden yakındı. Efeler’deki Fatih Kapalı Pazar Yeri’nde sebze ve meyveden kışlık hazırlık ürünlerine kadar birçok ürün tezgahlardaki yerini aldı. Vatandaşların fiyatlara ilişkin görüşleri ise farklılık gösterdi. Bazı vatandaşlar fiyatların normal olduğunu söylerken, bazıları özellikle dar gelirli ve kalabalık aileler için pazar masrafının arttığına dikkat çekti.

“3 KİŞİLİK AİLEYİZ, 2 BİN LİRA AYIRIYORUM”

Pazar alışverişine ayırdığı bütçeyi anlatan bir vatandaş, fiyatların kişinin maddi durumuna göre değiştiğini belirterek, “Bana soruyorsanız normal ama maddi durumu iyi olmayana sorarsanız bence pahalıdır. Genel olarak ortalama 2 bin lira civarında ayırıyorum. Ben 3 kişilik bir aileyim, 2 bin lira ayırıyorum. Daha kalabalık aileleri siz düşünün artık” dedi.

“FİYATLAR NORMAL, BOLLUK VAR”

Pazardaki fiyatlardan memnun olduğunu söyleyen başka bir vatandaş ise ürün bolluğuna dikkat çekerek, “Şu anda iyi. Fiyatlar normal. Bolluk var. Çok şükür. Diğer pazarlara nazaran çok güzel. Herkes istediğini alıyor. Çantalar doluyor artık” diye konuştu.

“FİYATLAR UYGUN AMA TİCARET YOK”

Vatandaşların fiyatlara ilişkin değerlendirmelerine karşılık pazarcı esnafı, ürün bolluğunun satışlara aynı ölçüde yansımadığını söyledi. Bir esnaf, “Fiyatlar gayet uygun ama yine de ticaret yok. Her şey ucuz, her şey uygun, bir de bol. Müşteri memnun değil” ifadelerini kullandı.

“BİZ SATAMIYORUZ, ONLAR DA ZOR ALIYOR”

Kendi yetiştirdikleri ürünleri tarladan tezgaha getirdiklerini belirten bir başka esnaf ise ekonomik koşulların hem üreticiyi hem de vatandaşı etkilediğini söyledi. Esnaf, “Bu fiyatların, bu ekonominin düzelmesi lazım. Yoksa biz aç kalacağız. Alıyorlar da işte zar zor alıyorlar. Biz satamıyoruz, onlar da zor alıyor” dedi.

“ÇOĞU PAZARCI KAN AĞLIYOR”

Pazarcı esnafı, satışların düşük kalmasının yanında artan maliyetlerin de kendilerini zorladığını ifade etti. Turşuluk salatalığı örnek gösteren bir esnaf, ürünün yaklaşık 40 liraya alındığını, pazara ulaşana kadar maliyetinin 45 liraya çıktığını ve 50-60 lira bandında satıldığını belirterek, “Müşteri memnun da değil. Akşam olsa da belki daha ucuza alırız diye bekliyorlar. Şu an kurtarmıyor. Çoğu pazarcı kan ağlıyor” diye konuştu.

“BELİMİZİ BÜKEN TEK ŞEY MAZOT”

Pazarcı esnafının en fazla yakındığı giderlerin başında mazot geldi. Artan maliyetlerin kazançlarını düşürdüğünü belirten bir esnaf, “Her sene kötüye gidiyor. Şu fiyatların biraz gerilemesi lazım. Özellikle mazot. Bizim belimizi büken tek şey mazot. Çok pahalı” ifadelerini kullandı. Esnaf ayrıca bazı ürünlerde satış fiyatlarının geçmiş yılların altında kaldığını söyledi. İki yıl önce kilogramı 70 liraya satılan turşuluk ürünün bugün 40 lira seviyelerinde olduğunu belirten pazarcılar, ürün fiyatları düşmesine rağmen giderlerin yükselmesinin kendilerini zorladığını dile getirdi.

“AİLELER MADDİ OLARAK SIKINTI İÇİNDE”

Pazardaki durgunluğun nedenlerinden birinin de okulların açılması olduğunu belirten esnaf, eğitim masraflarıyla kışlık hazırlık giderlerinin aynı döneme denk geldiğine dikkat çekti. Bir pazarcı, “Şu aralar biraz durgun pazarlar. Kış ayı geliyor, çocuklar okula başlıyor. Hepsi bir ana geldi. Aileler biraz maddi olarak sıkıntı içindeler. O yüzden pazarlarımız biraz durgun” dedi.

KIŞLIK HAZIRLIKLAR TEZGAHLARA YANSIDI

Pazardaki durgunluğa rağmen kışlık hazırlıklarda kullanılan ürünler tezgahlarda öne çıktı. Özellikle etli kırmızı biberin közleme, salça, kurutmalık ve toz biber yapımında tercih edildiğini belirten esnaf, kalabalık ailelerin ürünü kasa ve çuvallarla satın aldığını söyledi. Tarhana yapımında kullanılan ürünler de pazardaki yerini aldı. Tarhana otu, soğan, domates ve kırmızı kapya biberin pişirilmesinin ardından un ve irmik eklenerek hazırlanan karışımın kurutulduğu, daha sonra elde ovulup kalburdan geçirilerek çorbalık tarhana haline getirildiği anlatıldı.

KARPUZDA FİYATLAR YÜKSELİŞTE

Mevsim ürünlerinden karpuz ve kavunun fiyatlarını değerlendiren üretici esnaf ise karpuz fiyatlarının yükselişe geçtiğini söyledi. Artışta mazot maliyetlerinin etkili olduğunu belirten esnaf, tarlada karpuzun kilogramının 9-10 lira, kavunun ise 12-13 lira civarında olduğunu ifade etti.

“30 YILI GEÇTİ”

Yaklaşık 30 yıldır pazarcılık yaptığını belirten bir esnaf ise mesleğin zorlu çalışma koşullarına dikkat çekti. Sabahın erken saatlerinde çalışmaya başladıklarını anlatan esnaf, “Gece 3’te kalkıyoruz. Sabah çıkıyorum evden, çocuklar uyuyor. Akşam geliyorum, hâlâ uyuyorlar. 30 yılı geçti bu işi yapıyorum” diye konuştu. Fatih Kapalı Pazar Yeri’nde ürün bolluğuna rağmen vatandaşların bütçelerini gözeterek alışveriş yaptığı görüldü. Pazarcı esnafı ise düşük satışlar ve artan maliyetlerden yakınırken, özellikle mazot giderlerinin kazançlarını olumsuz etkilediğini belirtti. Esnaf, okul masrafları ve kışlık hazırlık giderlerinin aynı döneme denk gelmesinin de pazardaki hareketliliği azalttığını ifade etti.

(ŞERİFE NUR KÖSE / GÜLCE AYDIN)